İstinaf Mahkemesi

İstinaf mahkemesi hakkında merak ettiklerinizi bu yazımızda bulabilirsiniz. Sorularınızı, yorumlar bölümünden iletebilirsiniz. Hukuki desteğe ihtiyaç duyduğunuzda bizlere ulaşabilirsiniz.

İstinaf Mahkemesi Nedir?

İstinaf, ilk derece mahkemelerince verilen kararların üst mahkeme tarafından yeniden incelenmesine yarayan kanun yoludur. İlk derece mahkemesi tarafından verilen karara karşı taraflarca yapılan başvuru üzerine dosya istinaf mahkemesine taşınır. İstinaf mahkemesi olan Bölge Adliye Mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararının hem usul hem esas yönünden hukuka uygunluğunu inceler.

İstinaf Başvurusu Nasıl Yapılır?

İlk derece mahkemesi tarafından verilen hükme karşı, tarafların kanun yoluna başvurma hakkı bulunur. Hukuk Muhakemeleri Kanunu gereğince yapılacak ilk başvuru istinaf başvurusudur. İstinaf başvuru süresi, kural olarak kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. İlk derece mahkemesinin kararının yeniden incelenmesini isteyen taraf hükmün verilmesinden sonra iki hafta içinde istinafa başvurmalıdır. İstinaf başvuru dilekçesinin sunulması ile birlikte istinaf için gerekli olan harçların da yatırılmış olması gerekir. Süresinde yapılan başvuru, istinaf mahkemesi tarafından incelenir.

İstinaf Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?

İstinaf dilekçesi, mahkeme kararına itiraz içeren dilekçedir. İstinaf dilekçesi, İstinaf mahkemesine gönderilmek üzere davaya bakan ilk derece mahkemesine hitaben hazırlanır.

İstinaf dilekçesine dosyanın esas numarası yazılarak başlanır. Davacı ve davalı bilgileri yazıldıktan sonra, dilekçenin konusu açıklanır. Konu kısmının hemen altında açıklamalar başlığı altında mahkeme tarafından verilen karara karşı hangi gerekçelerle istinaf başvurusunda bulunulduğu sıra numarası altında açıklanmalıdır. Bu kısımda karar kısaca özetlenmeli ve hangi kısımlar bakımından kararın istinaf başvurusuna konu edildiği açıkça yazılmalıdır. Bununla birlikte kararda istinaf edilmeyen kısımlar varsa bunların da ayrıntılı olarak ifade edilmesi gerekir.

İstinaf dilekçesinde talep sonucu gösterildikten sonra başvurucu tarafından imzalanarak tamamlanmış olur. İstinaf dilekçesinin hazırlanıp imzalanması ve istinaf başvuru harçlarının yatırılması ile dosya istinaf mahkemesine gider. İstinaf mahkemesi, karara itirazları değerlendirecek üst derece mahkemesi olarak gerekli görürse yeniden hüküm kurabilir.

Aile Mahkemesi İstinaf Dilekçesi

Boşanma davaları, velayet davaları, nafaka davaları, boşanmada mal paylaşımı davaları, ziynet alacağı davaları gibi davalar aile mahkemesinde görülen davalardır. Bu davalarda verilen kararlara tarafların itiraz hakkı bulunur. Bu itiraz hakkı, istinaf mahkemesine başvurarak kullanılır.

Aile mahkemesi tarafından verilen karara karşı taraflar, kararın kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde bir dilekçe vererek istinaf başvurusunda bulunabilirler. Aile mahkemesi istinaf dilekçesi, İstinaf mahkemesine gönderilmek üzere davaya ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakan aile mahkemesine hitaben hazırlanır. Aile mahkemesi istinaf dilekçesinde tarafların adı, soyadı, TC kimlik numarası ve adresleri, kararı veren mahkeme ve dosya numarası, kararın başvurana tebliğ tarihi yer almalıdır.

İstinaf dilekçesinde başvuran, kararı özetleyerek hukuka aykırı kısımlarını göstermeli ve kararın istinaf edilmesine dair hem hukuki hem de maddi gerekçelerini açıklamalıdır. Başvuran, talep sonucunu yazıp imzaladıktan sonra istinaf dilekçesi tamamlanmış olacaktır. Aile mahkemesi istinaf dilekçesinde, karara itiraz edilmeyen kısımların belirtilmesi ve bu kısımlar yönünden kararın kesinleşmesinin istenilmesi de mümkündür.

İstinafa Cevap Dilekçesi

İlk derece mahkemesinin verdiği karara karşı istinaf başvurusu yapıldığı zaman istinaf başvuru dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir. Bu tebliğden sonra belli bir süre içinde karşı tarafa istinafa cevap dilekçesi sunma hakkı tanınır. Bu dilekçe ile başvurucu tarafın iddiaları çürütülmesi, ilk derece mahkemesinin kararının yerindeliği ve istinaf başvurusunun reddi talep edilebilmektedir. Ancak istinafa cevap dilekçesi sunulmamış olması hukuken bir hak kaybı yaratmamaktadır. Bu durumda istinaf mahkemesi, dosyadaki dilekçeleri göz önüne alarak inceleme yapacaktır.

Asliye Ceza İstinaf Dilekçesi

Asliye Ceza Mahkemesi, kanunda 10 yıl veya daha az süreli hapis cezasına hükmedilmiş suçlar bakımından yargılamanın yapıldığı mahkemelerdir. 10 yıldan daha fazla süreli hapis cezasını gerektiren bir suç işlendiğinde bunun görüleceği mahkeme ağır ceza mahkemeleridir.

Asliye Ceza Mahkemesi, ilk derece mahkemesi olarak bir davada yargılamayı tamamlayarak bir mahkumiyet veya beraat karar vermiş olabilir. Bu karar Cumhuriyet savcısı, şüpheli, sanık, katılan, katılma istemi karara bağlanmamış veya katılan sıfatını alacak surette suçtan zarar görmüş kişiler tarafından istinaf başvurusuna konu edilebilir. Bu husus Ceza Muhakemeleri Kanununda yer yer almaktadır.

İlk derece mahkemesinin kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurmaya yetkili kişiler süresi içinde bu başvuruyu yaptıktan sonra dosya Bölge Adliye Mahkemesinin ilgili ceza dairesine gönderilir. Asliye Ceza Mahkemesi kararlarına karşı istinafa başvurma süresi kararı duruşmada öğrenenler bakımından kararın tefhiminden itibaren 7 gündür. Bu süre içinde istinaf dilekçesi sunulmazsa ilk derece mahkemesi tarafından verilen karar kesinleşmiş olur.

Asliye Ceza Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusu da dilekçe ile yapılacaktır. İstinaf dilekçesinde dosya numarası, katılan ve sanığın kimlik bilgileri yazıldıktan sonra kararın istinaf edilen kısımları açıklanır. Talep sonucu eklendikten sonra imzalanarak dilekçe tamamlanır.

Ceza yargılamasında istinaf başvurusunun savcı veya diğer yetkililer tarafından yapılması bir noktada farklılık arz etmektedir. Nitekim Cumhuriyet savcısı, istinaf başvurusu yaparken açıkça yazılı gerekçe göstermek zorundadır. Ancak sanık, katılan, katılma isteği karara bağlanmamış veya katılma sıfatını alabilecek düzeyde suçtan zarar görmüş kişilerin istinaf başvurusunda gerekçe göstermesi zorunlu değildir. Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre bu kişilerin istinaf dilekçesinde başvuruya ilişkin nedenleri göstermemiş olması istinaf incelemesi yapılmasına engel değildir.

Gerekçeli İstinaf Dilekçesi

İstinaf kanun yoluna başvurulduğunda verilmiş mahkeme kararının talep yönünde düzeltilmesi bakımından güçlü bir istinaf dilekçesi hazırlanması önem arz etmektedir. Bu kapsamda istinaf dilekçesinde kararın istinaf edilmesinin gerekçelendirilmesi zorunludur. 

Hukuk davalarında verilen kararı istinaf edecek taraflar Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre başvuru sebep ve gerekçelerini istinaf dilekçelerinde göstermek zorundadır.

Ceza davalarında verilen hüküm hakkında ise savcı, sanık, katılan, katılma isteği karara bağlanmamış ve katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş kişilerin istinaf başvurusu yapma hakkı bulunur. Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre savcının yapacağı başvuruda istinaf sebepleri açıkça gösterilmek ve gerekçelendirilmek zorunda iken diğer kişilerin istinaf dilekçesinin gerekçeli olması zorunlu değildir.

İstinaf Süresi Nedir?

İstinaf süresi, kanun yolu olan İstinaf Mahkemesine başvurmak isteyen kimselerin bu başvurularını hangi süre içinde yapması gerektiğini ifade eder. İstinaf süresi, istinaf yoluna başvurulan ilk derece mahkemesi kararının hukuk yargılaması veya ceza yargılaması sonucunda verilmiş olmasına göre değişiklik göstermektedir.

İstinaf süresinin sessiz geçirilmesi kararın kesinleşmesi anlamına gelir. Dolayısıyla istinaf başvuru süresinde başvuru hakkı kullanılmadığında karar kesinleşir ve artık bu kararın kanun yoluna taşınması mümkün olmaz.

Hukuk Mahkemesi İstinaf Süresi

İstinaf başvurusuna konu edilecek ilk derece mahkemesinin bir hukuk mahkemesi, davanın da bir hukuk davası olması durumunda istinaf başvuru süresi iki haftadır. Ancak başkaca kanunlarda özel olarak düzenlenen süreler varsa iki haftalık süre değil; kanunda özel olarak düzenlenen süreler uygulanır. 

Hukuk Muhakemeleri Kanunu 345 – İstinaf Başvuru süresi

İstinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır. Bu süre, ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar. İstinaf yoluna başvuru süresine ilişkin özel kanun hükümleri saklıdır.

İcra Hukuk İstinaf Süresi

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre istinaf yoluna başvuru süresine ilişkin özel kanun hükümleri varsa hukuk davalarındaki iki haftalık süre uygulanmaz. İcra İflas Kanunu’nda ise bu kanundan kaynaklanan uyuşmazlıklardan hangileri hakkında ve ne şartlarda istinaf edilebileceği ile istinaf başvuru süresi özel olarak düzenlenmiştir. Bu hüküm istinaf süresi bakımından özel kanun hükmü teşkil eder. Buna göre İcra Mahkemesi kararlarına karşı istinaf başvuru süresi kararın tefhim veya tebliğinden itibaren on gündür. Bu mahkemeler tarafından verilen kararlara karşı on gün içinde yapılan istinaf başvurusu istinaf mahkemesi tarafından incelenir.

Hükmün kısa karar şeklinde tefhim edilmiş ve gerekçeli kararın daha sonra yazılıp tebliğ edilmiş olduğu durumlarda Anayasa Mahkemesi sürenin, tebliğden itibaren başlaması gerektiğine hükmetmiştir. Ancak İcra Mahkemesi kararı duruşmada tarafların yüzüne karşı kısa karar şeklinde değil de gerekçeli olarak açıkladıysa on günlük istinaf başvuru süresini başlatacak tarih, bu tefhim tarihidir.

Ceza Mahkemesi İstinaf Süresi

Ceza mahkemesi kararlarına karşı yapılacak istinaf başvurusunun süresi ise tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren 7 gündür. Bu süre kararın taraflarca öğrenme şekline göre değişir. Söz gelimi 7 günlük süre, ilk derece mahkemesinin hükmü duruşmada tarafların yüzüne karşı açıklaması halinde bu tarihten yani tefhim tarihinden itibaren başlayacaktır. Buna karşılık hüküm tarafların yokluğunda açıklanmış ise süre kararın tebliğinden itibaren başlayacaktır. İstinaf mahkemesi, istinaf başvurusunun süresinde yapılması durumunda istinaf incelemesi yapabilecektir.

Süre Tutumdan Sonra Gerekçeli İstinaf Dilekçesi Verme Süresi

Ceza mahkemelerinin verdiği kararlara karşı istinaf yoluna başvuru süresinin kararın tefhiminden itibaren 7 gündür. Bu durumun sonucu olarak ceza davalarında, gerekçeli kararın hazırlanması ve başvurucunun bunu tebliğ alıp bu karara göre istinaf dilekçesini gerekçelendirmesi, istinaf başvuru süresini kaçırmasına neden olabilmektedir. Hak kaybı yaşamamak için mahkemeye süre tutum dilekçesi adında bir dilekçe vererek istinaf başvuru süresini durdurmak mümkündür.

Süre tutum dilekçesi esasında istinaf başvurusu anlamına gelmekle birlikte, başvurucu dilekçede istinaf sebeplerini ve gerekçelerini gerekçeli kararı tebliğ aldıktan sonra bildireceğini belirtir. Böylece süresinde istinaf başvurusunda bulunulmuş sayılır. Ancak Yargıtay, yalnızca süre tutum dilekçesinin verilmiş olup gerekçeli istinaf dilekçesinin, gerekçeli kararın tebliğinden sonra verilmemiş olması durumunda istinaf incelemesi yapılmamasına karar vermiştir.

Süre tutumdan sonra gerekçeli istinaf dilekçesi verme süresi kanunda belirlenmiş olmamakla birlikte bu süreyi mahkeme belirleyecek ve bu konuda bir ara karar kuracaktır. Yargıtay bir kararında gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 10 günlük yasal sürede gerekçeli istinaf dilekçesi sunulmaması durumunda istinaf incelemesi yapılmaması gerektiğine karar vermiştir.

Süresinde Yapılmayan İstinaf Başvurusu

Hukuk davalarında istinaf başvurusunun süresinde yapılmaması istinaf dilekçesinin reddi sonucunu doğurur. Dolayısıyla kararın tebliğinden itibaren iki haftalık sürede istinaf dilekçesinin sunulması son derece önemlidir. Aksi takdirde başvuru yapılmamış gibi ilk derece mahkemesi kararı kesinleşecektir. Bu süre kanunlarda özel hüküm varsa daha farklı olabilir. Ret kararını verecek mahkeme kararı veren ilk derece mahkemesidir. Bu durumlarda dosya istinaf mahkemesine gelmeden istinaf dilekçesinin reddine karar verilir.

İstinaf başvuru süresini kaçıran tarafın, karşı taraf istinaf yoluna başvurursa buna bir cevap dilekçesi vererek katılma yoluyla istinaf başvurusunda bulunma hakkı bulunur. Bununla birlikte hukuk davalarında istinaf yolunun kaçırılması durumunda da eski hale getirmeye başvurulabileceği kabul edilir.

İş Mahkemelerinde İstinaf Süresi

İş mahkemeleri, İş kanunlarına ve Borçlar Kanununun hizmet sözleşmesine ilişkin hükümlerine tabi olan işçi ve işverenler arasındaki iş ilişkilerinden kaynaklanan davalara bakmakla görevli mahkemelerdir.

İş mahkemeleri tarafından verilen kararlara karşı da istinaf mahkemesine başvurmak mümkündür. İş Mahkemelerinin verdiği kararlara karşı istinaf süresi bakımından Hukuk Muhakemeleri Kanunundaki kanun yoluna başvuru süresi uygulanır. Buna göre bu süre kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren başlayarak iki haftadır. İki haftalık süre içinde istinaf başvurusu yapılmadığında iş mahkemesi tarafından verilen karar kesinleşecek ve artık bu karara itiraz mümkün olmayacaktır.

İş mahkemelerinde istinaf başvurusu yapıldığında Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilecek karar kural olarak kesindir. Ancak miktar yönünden şartların oluşması durumunda bazı davalarda temyiz yoluna başvurulabilmesi mümkündür.

Ceza İstinaf Süresinin Kaçırılması

İstinaf süresinin kaçırılması, istinaf dilekçesinin reddi ve ilk derece mahkemesi kararının kesinleşmesi sonucunu doğurur. Ancak ceza istinaf süresinin kusursuz olarak kaçırılması halinde eski hale getirme yoluna başvurulabilir. 

Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre eski hale getirme, kişinin kusuru olmaksızın bir süreyi kaçırması halinde gündeme gelecektir. Dolayısıyla istinaf süresini kendi kusuru bulunmadan kaçıran kişi eski hale getirme yoluna başvurabilecektir. Söz gelimi istinaf hakkı kararda belirtilmediyse ve başvurucu bu sebepten süreyi kaçırdıysa kusursuz sayılacaktır.

Bölge İdare Mahkemesi İstinaf Karar Süresi

Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemelerince verilen kararların yeniden incelendiği istinaf mahkemeleridir. İdari Yargılama Usulü Kanunu’na göre istinaf kanun yoluna başvurulabilecek davalar bakımından istinaf başvurusu yapıldığında bu başvuruyu incelemeye yetkili mahkeme Bölge İdare Mahkemesidir. Bölge İdare Mahkemesi’nin yapacağı inceleme sonucunda vereceği karar bazı davalar bakımından kesin hüküm teşkil eder. Ancak bazı davalarda ise istinaf mahkemesinin verdiği karar tarafların başvurusu üzerine temyiz merci olan Danıştay’ın incelemesine tabi olabilir.

Bölge İdare Mahkemesi’nin ilk derece mahkemesinin kararını hukuka uygunluk yönünden inceleyip kararını vermesi bütün aşamaları ile yaklaşık 6 ay sürdüğü söylenebilir.

İdare Mahkemesi İstinaf Süresi

İdare Mahkemesi tarafından verilen karara karşı istinafa başvurulabilir. İstinaf başvurusunu incelemekle görevli merci Bölge İdare Mahkemesidir. Bölge İdare Mahkemesi’ne başvurma süresi ise otuz gündür. Bu süre İdare Mahkemesi kararının tebliğinden itibaren başlamaktadır.

İstinaf Mahkemesinin Verebileceği Kararlar Nelerdir?

İstinaf mahkemesi, ilk derece mahkemesi tarafından verilen kararın esasını incelemeden önce bir ön inceleme yapar. Bu ön inceleme, ön inceleme duruşmasından farklıdır. Ön inceleme aşamasında, başvurunun esasına girmeye engel hususların olup olmadığı diğer bir deyişle geçerlilik şartları incelenir. İstinaf mahkemesi, ön inceleme aşamasında geçerlilik şartlarını barındırmayan istinaf dilekçesini reddedecektir.

İstinaf mahkemesi ön incelemeden sonra asıl incelemeye geçecek ve burada yapacağı inceleme sonunda aşağıdaki kararları verebilecektir:

  • İstinaf mahkemesi, önüne gelen dosyada dava şartlarına aykırılık bulunması, deliller değerlendirilmeden karar verilmiş olması gibi durumlar varsa dosya üzerinden karar vererek ilk derece mahkemesi kararını kaldırılır ve davanın yeniden görüşülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye veya uygun göreceği başka bir yer mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar verir.
  • Eğer ilk derece mahkemesi, açılan davayı hukuka aykırı şekilde kabul ettiyse istinaf mahkemesi bu mahkemenin verdiği kararı kaldırarak davayı reddedebilir.
  • İstinaf mahkemesinin ilk derece mahkemesi tarafından verilen kararı düzelterek yeni bir karar verme yetkisi de bulunur. Bu ihtimalde Bölge Adliye Mahkemesi yeniden bir yargılama yapmaz, yalnızca verilen hükmü düzeltir. Bu duruma örnek olarak mahkemenin gerekçeli kararda maddi hatalar yapmış olması verilebilir. 
  • Son olarak istinaf başvurusuna konu edilen ilk derece mahkemesi kararı yerinde bulunursa istinaf mahkemesi tarafından bu başvuru reddedilir.

Avukat Yaşar Öksüz’ün Milliyet’te yayınlanan yazılarını buradan okuyabilirsiniz.

Duruşmalı İstinaf Nedir?

İstinaf mahkemesinde yargılamanın, duruşmalı olarak yapılması esastır. Ancak uygulamada Bölge Adliye Mahkemesi tarafından yürütülen istinaf incelemesinin çoğunlukla dosya üzerinden yapılıp bu şekilde karar verildiği görülmektedir. Duruşma yapılıp yapılmaması hususu dosyanın incelendiği Bölge Adliye Mahkemesi ilgili dairesinin takdirine bağlıdır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu, istinaf mahkemesinin duruşma yapmadan vereceği kararları düzenlemiştir. Buna göre istinaf mahkemesi, şu durumlarda duruşma yapmadan karar verebilir:

  • İlk derece mahkemesinde karar veren hakimin, davaya bakması yasak hakim olması
  • Haklı bir ret talebi bulunmasına rağmen reddedilen hakimin davaya bakmış olması
  • Davanın görevli veya yetkili olmayan mahkeme tarafından görülmüş, görevli veya yetkili mahkemenin görevsizlik veya yetkisizlik kararı vermiş olması
  • Dava şartlarına aykırılık bulunması
  • Mahkemenin usule aykırı kararlar vermiş olması
  • Yeterli delil değerlendirmesi yapılmadan karar verilmiş olması
  • Mahkeme kararında usul ve yasaya aykırı bir husus bulunmaması
  • Kararda bulunan hatanın düzeltilmesi için yargılama yapılmaya gerek olmaması

Bu durumlarda istinaf mahkemesi duruşma yapmaz ve dosya üzerinden karar verebilir.

İcra Mahkemesi Kararlarına Karşı İstinaf

İcra Mahkemesi tarafından verilen değeri 41.710-TL’yi geçen kararlara karşı da istinaf kanun yoluna başvurulabilir. İcra İflas Kanununda istinaf yoluna başvurulamayacak icra mahkemesi kararları sayılmaktadır. İcra mahkemesi kararlarına karşı istinaf yoluna başvurmak iki haftalık istinaf süresine tabi değildir. Bu kararlar bakımından istinaf başvuru süresi 10 gün olarak belirlenmiştir. Bu süre kararın tefhim veya tebliğinden itibaren başlayacaktır.

İstinaf Mahkemesi Dosya Sorgulama

Bir dava dosyası taraflardan birinin başvurusu ile İstinaf Mahkemesine taşındığında, dosyanın hangi aşamada olduğunu öğrenmek ve dosya hakkında bilgi almak için e-devlet veya UYAP vatandaş portal sayfaları kullanılabilir. Bu bağlantılar ile dosya ve dosyaya eklenen evraklara ulaşmak mümkündür.

Yorum Bırak

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu Sayfayı Kopyalayamazsınız

Bilgi ve Randevu