2002 öncesi evliliklerde mal paylaşımı hakkında merak ettiklerinizi bu yazımızda bulabilirsiniz. Sorularınızı, yorumlar bölümünden iletebilirsiniz. Hukuki desteğe ihtiyaç duyduğunuzda bizlere ulaşabilirsiniz
2002 Öncesi Evliliklerde Hangi Mal Rejimi Geçerliydi?
1 Ocak 2002’den önce yapılan evliliklerde; bu tarihe kadarki dönem bakımından mal ayrılığı uygulanmaktadır. 1 Ocak 2002’de Medeni Kanun’da yürürlüğe giren geçiş hükümlerinde ise bu durum değişmiştir. Kanundaki düzenleme ile bu tarihten önce evlenen eşlerin; önceki mal rejimi 1 Ocak 2002’ye kadar devam eder. Eşler, bir yıl içinde farklı bir rejim seçmediyse, bu tarihten itibaren yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimine tabi olurlar.
Örneğin 01.01.1990 yılında evlenen eşler bakımından; başkaca hiçbir mal rejimi seçmedikleri varsayımında, 01.01.1990 tarihinden 01.01.2002 tarihine kadar mal ayrılığı rejimi ve 01.01.2002 tarihinden sonra edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır.
2002 öncesi evliliklerde mal paylaşımı bakımından mal rejimini belirlemek önemlidir. Zira o dönemde geçerli olan mal ayrılığı rejiminde eşler, evlilik sırasında edindikleri mallar üzerinde kural olarak tek başına hak sahibi olurlar. Diğer eş, yalnızca evlilik devam ederken yapılan katkı durumunda hak talep edebilir. Böyle bir katkı bulunmaması durumunda ise diğer eş herhangi bir talepte bulunamaz.
1 Ocak 2002’de Mal Rejiminde Ne Değişti?
1 Ocak 2002’de Medeni Kanun’da yapılan değişiklikle eşler arasında yasal mal rejimi; mal ayrılı rejiminden edinilmiş mallara katılma rejimi olması ilkesi benimsenmiştir. Bu tarihe kadar evlilik sırasında geçerli olan eski mal rejimi olan mal ayrılığı rejimi devam etmiştir. Ancak 1 Ocak 2002’den sonra eşler, başka bir rejim seçmedikleri takdirde, yeni yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimine geçmiş sayıldılar.
2002 Öncesi Evliliklerde Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?
2002 öncesi evliliklerde mal paylaşımı bakımından öncelikle eşlerin tabi oldukları mal rejimlerinin tespit edilmesi gerekir. Hangi malvarlıklarının mal ayrılığı rejimine hangi malvarlıklarının edinilmiş mallara katılma rejimine tabi olacağı bu tespit sonrasında şekillenir.
2002 öncesi evliliklerde mal paylaşımı bakımından 1 Ocak 2002’ye kadarki dönem için mal ayrılığı geçerlidir. Bu sebeple bu dönemde evlilik sırasında edinilen bir mal, kural olarak mal sahibi olan eşin kişisel malıdır. Diğer eş, evlilik devam etmesi nedeniyle otomatik olarak hak sahibi değildir. Ancak malın alınmasına katkıda bulunulmuşsa bu katkının karşılığı talep edilebilir. Katkı iddiasının banka kayıtları, ödeme belgeleri, kredi ödemeleri ve tanık anlatımları ile ispatlanması mümkündür.
Avukat Yaşar Öksüz’ün Milliyet’te yayınlanan yazılarını buradan okuyabilirsiniz.
2002 Öncesi Evliliklerde Katkı Payı Alacağı Nedir?
2002 öncesi evliliklerde katkı payı alacağı, eşlerden birinin diğer eşin adına kayıtlı bir malın edinilmesine, bedelinin ödenmesine veya değerinin artırılmasına maddi ya da somut bir katkı sağlaması nedeniyle talep edilebilen alacaktır.
Bu dönemde kural olarak mal ayrılığı bulunduğundan, evlilik sırasında alınan mallar otomatik olarak yarı yarıya paylaşılmaz. Katkı iddiasında bulunan eşin; malın alımına para verdiğini, kredi taksitlerini ödediğini, ziynet eşyalarını veya kişisel malını kullandığını ya da malın edinilmesine ölçülebilir biçimde katkı sağladığını kanıtlaması gerekir.
2002 Öncesi Evliliklerde Evin Paylaşımı Nasıl Olur?
2002 öncesi evliliklerde evin paylaşımı, evin hangi tarihte alındığına ve mülk sahibi olmayan eşin yaptığı katkıya göre belirlenir. 2002’ye kadar kural olarak mal ayrılığı rejimi uygulanacağı için bu tarih öncesinde alınan ev, kural olarak mal sahibi olan eşin kişisel malıdır. Bu sebeple evlilik sırasında satın alınması eşlerin yarı yarıya ortak olduğu anlamına gelmez. Ancak diğer eş evin alınmasına katkı sağlamışsa katkı payı alacağı talep edebilir.
2002 Öncesi Evliliklerde Mal Paylaşımı Yargıtay Kararları
Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 7 Ocak 2019 tarihli, 2016/20561 Esas ve 2019/58 Karar sayılı ilamında tapu üstüne kayıtlı olmayan eşin; çocuk bakıcılığı gibi ekonomik değeri bulunan hizmetlerinin de katkı payı olduğunu kabul etmiştir. Bu kapsamda 2002 öncesi dönemde taşınmazın tapuda yalnızca bir eş adına kayıtlı olması, diğer eşin katkı payı alacağı talep etmesine tek başına engel değildir. Kadının düzenli ve belgelenebilir bir gelirinin bulunmaması veya çalışma döneminin tamamının resmî belgelerle ispatlanamaması, katkı iddiasının peşinen reddedilmesini gerektirmez. Bu tür durumlarda Yargıtay; eşlerin gelirlerinin, kişisel ve ailevi harcamalarının, tasarruf olanaklarının, çalışma dönemlerinin ve taşınmazın dava tarihindeki rayiç değerinin araştırılarak bu veriler doğrultusunda katkı oranının belirlenmesi gerektiğini değerlendirmiştir.
Bu Yargıtay kararı, 2002 öncesi dönemde katkı payı alacağı talep eden eş açısından özellikle önemlidir. Çünkü karar, katkının yalnızca tapu bedeline yapılan doğrudan ödeme veya banka dekontuyla sınırlı olmadığını ortaya koymaktadır. Eşin çocuk bakıcılığı yaparak gelir elde etmesi, bu geliri aile ekonomisine veya taşınmazın edinilmesine yönlendirmesi ve bu durumun tanıklarla desteklenmesi, katkı payı hesabında dikkate alınabilir.
Söz konusu kararda ev işlerinin veya evlilik içindeki her türlü emeğin kendiliğinden katkı payı olarak kabul edilmediği de belirtilmiştir. Bu sebeple 2002 öncesi mal ayrılığı rejiminde katkı payı alacağı için kural olarak para veya para ile ölçülebilen maddi veya hizmet değerinde bir katkı gerekir. Bu nedenle kadının kendi evinin işlerinin yapılması katkı olarak kabul edilmemesine rağmen; dışarıda çocuk bakıcılığı gibi gelir getirici bir faaliyetin varlığı katkı alacağı hakkı doğurur. Bu durumda çalışma süresinin, yaklaşık kazancın taşınmazın edinilmesiyle bağlantısının somut delillerle ispat edilmesi gerekir.
2002 Öncesi Evliliklerde Mal Paylaşımı Davası Nasıl Açılır?
2002 öncesi evliliklerde mal paylaşımı davası açılmadan önce, malvarlıklarının hangi tarihte edinildiği, tapu kaydının kimin adına olduğu ve diğer eşin satın alma bedeline katkı sağlayıp sağlamadığı belirlenmelidir. Bu hususlar belirlendikten sonra davanın, yetkili ve görevli mahkemeye sunulacak dava dilekçesi ile açılması gerekir. Dilekçeye tapu kayıtları, banka dekontları, kredi belgeleri, ziynet iddiasına ilişkin kanıtlar ve tanıklar eklenmelidir. 2002 Öncesi Evliliklerde Mal Paylaşımı Davası nispi harca tabidir. Bu sebeple masraflar, dava değerine göre hesaplanır.
2002 Öncesi Evliliklerde Mal Paylaşımı Davası Zamanaşımı
2002 öncesi evliliklerde mal paylaşımı kapsamında istenen katkı payı alacağı, on yıllık zamanaşımına tabidir. Eşler arasındaki alacaklarda evlilik devam ettiği sürece zamanaşımı işlemez; boşanma kararının kesinleşmesiyle bu engel ortadan kalkar ve süre işlemeye başlar.
2002 Öncesi Evliliklerde Mal Paylaşımında Ev Hanımının Hakları
2002 öncesi evliliklerde mal ayrılığı esas olduğundan, tapu kimin adına kayıtlıysa mülkiyet kural olarak o eşe aittir. Ancak ev hanımı, evin satın alınmasına veya kredi borçlarının ödenmesine doğrudan ya da dolaylı biçimde katkı sunduğunu kanıtlarsa katkı payı alacağı talep edebilir.
Düğünde takılan ziynet eşyaları kullanılması, çalışmanın karşılığı olan gelirinin taşınmaz alımına yönlendirilmesi gibi durumlar somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Bu hususların ispatlanmasında banka kayıtları, tapu belgeleri, kredi dosyaları, ziynetlere ilişkin deliller ve tanık anlatımları önemlidir.
1 Ocak 2002’den sonraki dönem ise ayrı hesaplanır. Bu dönemde edinilmiş mallara katılma rejimi geçerli olduğu için katılma alacağı ve değer artış payı alacağı talep edilmesi mümkündür.
